Yağmur Yıldırım / Spectacular Spectatorship

“Yapıtın hep bakan, gören, ayna tutan olduğunu söyleriz. Ama ya aynı zamanda görülen, görülmek isteyen, aynalanmaya muhtaç olansa yapıt?” Nurdan Gürbilek, Mağdurun Dili*

Sanal bir seçkinin “yok-yer”ine aralanan kapı cezbedici, tıpkı Alice’in yuvarlak boynunda güzel basılmış kocaman harflerle “BENİ İÇ” yazan şişesi gibi**; şişenin de, kapının da açılma vaadi berideki harikalar ülkesi. Harika ülke, bir o kadar da muğlak; duyumundan ve algısından uzak mekânı, kurgusunu yolcusuna bırakıyor.

“Spectacular Spectatorship”, bir nevi izleyicinin kendi “iz”ini kutsayışı, hatta hüküm ilanı. Derrida’nın Mevcudiyet/Bulunuş Metafiziği’ndeki “gösterenden bağımsız ol(a)mayan gösterilen” hali, seçkide kaleydoskobik mini-evrenleri ve bozuk yapıları arasındaki “iz”leyiciye bir yeniden bozma/sökme/kurma deneyimi olarak vuku buluyor. Tekrarlayan imgeler, görünüp kaybolan dikteler bu deneyimde kimi zaman “alışıldık”ın, kimi zaman “alışılmadık”ın imi üzerinden yaklaşıyor, uzaklaşıyor, parçalanıyor, birleşiyor, aksıyor, sıçrıyor, tökezliyor.

Baskıların, yağlıboyaların, mekân(sızlığ)ını arayan yerleştirmelerin bu şaşaalı ve çok sesli birliğinde izleyici, kendi “harikalar ülkesi”nde deviniyor. Asander’in Alevler İçinde Gehrysi’nde “yapısökümcü yapı” Yeni Zollhof’un (Neuer Zollhof) alevler arasında sökülüşü, belki de bu devinimde bir yeniden-söküm, ya da bir inşa fırsatı; bir katarsis ya da bir çıkış noktası. Katmanlar’ın, salınmaların, yırtılmaların, Kötü Hayaletler’in, sekansların anlatıları Lara Kamhi’nin Crystalline’ındaki gibi izleyiciyi sarmalarken, Parthenon In Flames ile tapınağa sıçrayan alevlerin yaktığı “yıldız” Frank Gehry’ye dair Hal Foster’ın “Spectacular Spectatorship” nitelemesi de buhar olup, deneyimin/seçkinin ismine katılaşıyor.

* N. Gürbilek, Mağdurun Dili, Metis Yayınları, 2007, İstanbul.

** Alice Harikalar Ülkesinde, Lewis Carroll, çeviren Tomris Uyar, Can Yayınları, 1998, İstanbul. 

 

Mimar, editör, yazar, radyo programcısı.

İki ayda bir yayımlanan bir mimarlık basılı yayınının editörlüğünü yapıyor, ayrıca çeşitli basılı ve sanal mimarlık ve sanat yayınları için eleştiri ve denemeler yazıyor, söyleşiler gerçekleştiriyor. Açık Radyo’da haftada bir gün yayınlanan Açık Mimarlık programını hazırlayıp sunan ekipten.

İstanbul Moda’da yaşıyor; semtini, şehri ve etkinliklerini takip etmeyi, hikâyeleri, bu yüzden okumayı ve seyahat etmeyi, üretmeyi, konuşmayı, iyi yemeği ve kahveyi seviyor.