Performans sanatı nedir?

Performans sözcüğü, ‘gösterme’ anlamına gelmekle birlikte ‘tamamlama’ anlamını da içermektedir. Bir sanat yapıtının ‘tamamlanması’, başka bir deyişle ‘sanat performansı’, sanat yapıtının hiçbir özel beceri gerektirmeden özel bir işlev ve ifade yüklenmeden seyirci tarafından tamamlanması anlamına gelmektedir. Yani metinden bağımsız olarak sahneleme bu tamamlanma içindir.
 
Performans sanatı yalnızca bir an için var olur. Mesajın yerine süreç, sözün yerine beden geçer. Bir kez yapılır ve tekrarı yoktur. Bu nedenle performans sanatı yalnızca seyircinin belleğinde varlığını sürdürür. Sanatla hayat arasındaki mesafeyi yok sayar; disiplinler arası bir bağla ve alternatif mekanlarda gerçekleştirilerek sonucu değil, süreci önemli kılar. 1960 yılı sonrası sanat akımlarının bir uzantısı olmakla beraber, onları bünyesinde barındırır. Hatta bu akımlar performans sanatı içinde erimişlerdir.
 
Performanslardaki ortak özellikler şöyle özetlenebilir: Toplumda yerleşmiş kuralları reddetmek, karşı ve aykırı olmak, iktidar barındırmamak, alışılagelen sanat anlayışını bozmak, yeni, öncü ve kuraldışı olmak, köksüz olmak ve ‘mış’ gibi olmamak. Performansta her şey gerçeğin kendisidir. Eğer kan varsa boya değil, kanın kendisidir. Yaşamın bir kesitini, oluşumu paylaşmak, izlemeye gelenleri pasif konumdan aktif, üreten ve sanata dahil olan katılımcı konuma getirmek, satılık olmamak –fakat giriş biletleri ve film hakları satılabilir– gösteri mekanı olarak sahne yerine galeri, müzeler, kafeler, bar ve sokaklar gibi alternatif yerleri kullanmak, belli bir süreye ve yazılı metine bağlı olmaksızın bazen doğaçlama bazen de aylarca prova edilerek gerçekleştirilmesi de performans sanatının özelliklerindendir. Performans sanatı gösterileri metinden veya dramatik kurgudan yararlanırken alışılmış dramatik kurgu ve metinleri konvansiyonel tiyatroyu hicvetmek ve onun üstüne çıkmak kastıyla kullanır. Sanatçı ve katılımcısı için geçici, kısa süren, özgün, tekrarlanmayan ve kaydedilmeyen bir deneyim yaşatmak, yalnızca bir an için var olmak ve katılımcısının belleğinde varlığını sürdürmeyi hedeflemek performansın temel amacıdır.

Tarih 8/21/2013

Etiketler: performance, ipa, art, mixer